آمار

امروزه در ارتباط با حیات اقتصادی یک سازمان یا جامعه و مقابله با زیان­های اقتصادی و اجتماعی ناشی از کیفیت نامرغوب محصولات، راهکار ارتقای بهره­وری از طریق تاکید بر بهبود مستمر کیفیت به­عنوان یکی از کاراترین ابزار توسعه اقتصادی شناخته شده و این مقوله از جایگاه ویژه­ای برخوردار شده است.

در دنیای امروز، همزمان با بهبود و گسترش مزایای فناوری و مبادله اطلاعات و وابستگی روزافزون جامعه بشری به آن، رابطه کیفیت محصولات (کالاها و خدمات) با رفاه بشری روز به­روز گسترش یافته و به­قدری ضروری شده که توسعه مفهوم کیفیت برای ارزیابی، ایجاد، بهبود، و حفظ آن اجتناب­ناپذیر گشته­است.

واژه کیفیت از نظر لغوی از کلمه­های کوآلیتات[1] و کوآلیتاس[2] که خود از واژه یونانی کویوتوس[3] به­معنی "چه نوع" و تات یا تاس[4] که از ریشه لاتینی کویی[5] به معنی "چه کسی" است گرفته­شده­است. از لحاظ ریشه­شناسی لغت در زبان انگلیسی، این واژه معادل عبارت استفهامی چه نوع خصوصیاتی در زبان فارسی است و معادل علمی آن نیز کیفیت[6] است.

در فرهنگ معین، کیفیت با چگونگی و چونی مترادف است و در فرهنگ عمید به معنی حال و چگونگی چیزی است. در فرهنگ وبستر[7] کیفیت به­عنوان درجه­تعالی، درجه­انطباق با استانداردها، نوع ویژگی­های تعالی درونی و ذاتی، برتری در نوع با خصوصیات و صفات ویژه، و صفات مطلوب معنی شده است.

برای درک بهتر واژه کنترل­کیفیت، تعریف جداگانه کلمات کیفیت و کنترل لازم است:

کیفیت یعنی شایستگی جهت استفاده بخصوص و میزانی است که یک محصول انتظارات مصرف­کننده خود را برآورده می­سازد و کنترل به معنی اعمال ضوابط و راهنمایی­ها در مورد کسی یا چیزی جهت اطمینان از کسب نتایج موردنظر می_­باشد. معنی کنترل­کیفیت تعریف جداگانه این دو واژه را در بر می­گیرد. کنترل­کیفیت نباید به کاربرد محدود واژه آن منحصر گردد بلکه باید تمامی فعالیت­های لازم جهت بدست آوردن سطح مطلوبی از درستی و بی­عیبی محصول را شامل شود.

کنترل­کیفیت سیستمی است جهت رسیدن به سطح مطلوبی از کیفیت یک محصول یا یک فرآیند تولید و نگهداری آن با برنامه­ریزی دقیق، استفاده از ماشین­آلات مناسب، بازرسی مستمر و عمل اصلاح­کننده هرگاه که لازم باشد.